Balkan Reconquista’sı

Tarihin kenarına itilmiş, uzun süre sessizliğe mahkûm edilmiş bir büyük kırılmanın hikâyesi… Balkanlar’dan Anadolu’ya uzanan zorunlu göçün, yıkımın ve hafızaya kazın(a)mayan acıların izini süren çarpıcı bir anlatı…
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Rus ordusu, Kazak birlikleri ve yerel Bulgar unsurların dahil olduğu şiddet sarmalı, bugün etnik temizlik olarak adlandırılan bir felaket zincirine dönüştü. Balkanlar’da Hristiyanlar ile Müslümanlar arasındaki gerilim, kısa sürede büyük bir yıkıma evrildi; yüz binlerce Müslüman öldürüldü, saldırıya uğradı, köyleri yakılıp yıkılırken Bulgaristan’dan Türkiye’ye doğru hayatta kalma mücadelesine dönüşen bir göçe zorlandı.
William H. Holt, bu etkileyici çalışmasında yalnızca bir tarih anlatmıyor; aynı zamanda unutulmuş bir dünyanın hafızasını yeniden kuruyor. Modern Türk ve Balkan tarih yazımının çoğu kez gölgede bıraktığı bu büyük trajediyi görünür kılarken, “Neden hatırlanmıyor?” sorusunu da merkeze alıyor. Modern Türk devletinin kuruluş süreci, siyasi dönüşümler ve kolektif hafızanın seçici yapısı üzerinden bu sessizliğin izini sürüyor. Tanıklıklar, arşiv belgeleri ve bireysel hikâyelerle örülü kitap, Bulgaristan’dan başlayan kaçışın İstanbul’a, oradan da Anadolu’da yeniden kurulan hayata uzanan zorlu yolculuğunu bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor.
Bu kitap, yalnızca bir tarih çalışması olmanın ötesinde, hafızanın nasıl şekillendiğini, acının nasıl görünmez kılındığını ve bir halkın nasıl sessizce unutulabildiğini tüm açıklığıyla ortaya koyan sarsıcı bir yüzleşme. Okuru, unutulmuş bir tarihin tam ortasında, görmezden gelinmiş bir hakikatle baş başa bırakıyor.