Barikatlar ve Sınırlar

Modern Avrupa’nın hikâyesi çoğu zaman büyük fikirlerin, diplomatik dengelerin ve yükselen devletlerin tarihi olarak anlatılır. Oysa 19. yüzyılın gerçek tarihi yalnızca meclislerde, antlaşma masalarında değil, aynı zamanda barikatların ardında da şekillendi. Devrimler, ayaklanmalar, gönüllü birlikler, zorunlu seferberlikler, sürgünler, gizli örgütler ve ülkelerin sınırlarını aşan siyasi ve toplumsal ağlar: Avrupa’nın dört bir yanında birbirine bazen hiç beklenmedik yollardan bağlanan bu hareketler, Fransız Devrimi’nden sonra kıtanın yalnızca siyasi haritasını değiştirmekle kalmadı, aynı zamanda siyasi ve toplumsal imgelemi de dönüştürdü. Bir şehirde kurulan barikat başka bir şehirde yankı buldu. Bir yerde bastırılan bir isyan başka bir yerde yeni bir ayaklanmanın kıvılcımına dönüştü. Paris’te yükselen bir slogan Milano’da, Varşova’da, Budapeşte’de ve İstanbul’da yeni bir sözcü, yeni bir umut buldu. 19. yüzyıl boyunca ulus fikri, özgürlük talepleri ve halk egemenliği düşüncesi imparatorlukların sınırlarını aşarak kıtanın siyasi ufkunu tersyüz etti. 

Tanınmış tarihçi Robert Gildea, Barikatlar ve Sınırlar’da Avrupa’nın uzun 19. yüzyılını baştan sona kat eden bu hareketleri ve mücadeleleri bütünlüklü bir anlatı içinde bir araya getiriyor. Fransız Devrimi’nden Restorasyon’a, 1830 ve 1848 devrimlerinden ulusal birliği sağlama mücadelelerine, imparatorluk sınırlarındaki çatışmalardan modern ulus devletlerinin doğuşuna uzanan çalkantılı bir yüzyılı tüm canlılığıyla ortaya koyuyor. Avrupa’nın siyasi modernliğinin yalnızca fikirlerin ürünü olmadığını, aynı zamanda riskin, cesaretin, fedakârlığın ve çoğu zaman yenilginin içinden doğan tarihsel bir dönüşümün sonucu olduğunu gösteriyor.