Belediyelerin Afet Yönetimi Kapsamındaki Görevleri ve Mali Sorumluluğu - Deprem Tehlikesi Özelinde Değerlendirme

Afete dönüşen depremler, yüzyılı aşkın bir süredir ülkemizde can ve mal kayıplarına yol açmakta, bir doğal tehlike olan depremin afete dönüşmesine bir türlü mani bulunmamaktadır. Her ne kadar, “yara sarma”anlayışıyla afet sonrası müdahale ve iyileştirmeyi benimseyen anlayış 1999 tarihli Marmara depremlerinden sonra “yara almama” anlayışına dönüşmüş ise de yara almama anlayışının, AFAD’ın kurulması ve mevzuatta yapılan değişiklikler rağmen benimsenemediği ve uygulamaya koyulamadığı 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş depremlerinin afete dönüşmesi ile acı bir şekilde ortaya çıkmıştır.
Afet yönetiminde bu “yara almama” yönünde değişen anlayışın önemli aktörlerinden biri olarak ise mahalli idareler kabul edilmektedir. Mahalli idareler Anayasa’nın 127/1. maddesinde yöre halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere oluşturulmuş kamu tüzel kişiliği olup bölge coğrafyası ve halkına en yakın kurumlar olarak afet yönetimi kapsamında önemli görevleri yerine getirebilirler. Mahalli idarelerden belediyelere ise en geniş coğrafyaya ve insan topluluğuna hitap eden, diğer mahalli idarelerde bulunmayan hukuki olanaklara sahip olan mahalli idaredir.
Bu nedenle çalışmamız, bir doğal tehlike olan depremin afete dönüşmesinin engellenmesi de belediyelerin görev ve yetkilerine ve mali sorumluluğuna yer vermektedir. Belediyelerin afet yönetimi kapsamındaki görev ve yetkilerini yerine getirmemesi, kötü yerine getirmesi ve geç yerine getirmesi ise idarenin sorumluluğu müessesesi bağlamında değerlendirilmesi gereken bir meseledir.