Ekonomide Devletin Rolü

Sosyal adaletin tesisi için İslam toplumunda devletin rolünü tasdik eden ve ekonomideki yerini aktif bir aktör olarak vurgulayan Siddiqi, Kur’an ve sünnetten alıntılar vererek İslamî bir devletin temel ekonomik işlevlerini sıralamakta ve onları günümüz yapılarında incelemektedir. Kitap, herhangi Müslüman ülkeye yönelik gündem teklif etmemektedir yine de devletin vatandaşlarına yönelik sorumluluğunu, kamu harcamalarını, vergilendirmeyi, borçlanmayı ve uluslararası ekonomik ilişkileri müzakere ederken hepsinin görüşlerine yer vermektedir.

Siddiqi, İslamî devletin sosyal adaleti sağlamada ve ekonomik faaliyeti manevi-ahlâki gayelere götürmede önemli bir rolü olması hasebiyle bilgi, teşvikler, değişime uyum kabiliyeti ile otoriterlik ve yolsuzluğa hassasiyet hususlarında özel dikkat edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Devletin yozlaşma ve tiranlık eğilimi karşısında ahlâki değerleri özümseyerek ekonomik aktörlerin iyi davranışlı olması sağlanmalıdır. Devlet müdahalesine olan ihtiyacın asgariye indirilmesi, bireyin eğitim vasıtasıyla sosyal olarak sorumlu davranışa meyletmesine geçit verilmelidir. Gönüllü sektörün genişlemesinden sonra ise siyasi bir adım olarak yöneticilerin halka karşı hesap vermede sorumlu olduğu ve bireylerin görüşlerini ifade etme ve birbirleriyle ilişkilendirme özgürlüğüne sahip olduğu temsilî bir hükûmet sistemi kurulmalıdır. Ahlâki değerler, gönüllü sektör, siyasi yapının İslamî hayatın olmazsa olmaz parçaları olduğunu vurgulayan Siddiqi, günümüz yapılarında İslamî ekonomik yapı hakkında bir çerçeve sunmaktadır.