Eşeğin Gölgesi Davası - Abderalılar

Tarihteki Abdera, Trakya’da Gümülcine dolaylarında, bugün çağdaş Yunanistan’ın Avdhira kentinin bulunduğu yerde, MÖ 6. yy’da Batı Anadolu’dan gelen Teos halkının kurduğu bir şehir devletidir. Abderalılar, Eski Çağ’ın yergi ve taşlama yazarlarına sık sık konu olmuş, günümüzde ülkemizdeki Karadenizli fıkraları ve hikâyeleri benzeri pek çok fıkra ve hikâye, o dönemlerde Abderalılar hakkında üretilmiş.
Eserin ana teması, bağnazlık, dogmacılık, tutuculuk, dar kafalılık, bilgi sahibi olmadan görüş sahibi olmak gibi konularla ilgili taşlamalardır. Bir yanda Filozof Demokritos, Hekim Hippokrates, tiyatro yazarı Euripides gibi akılcı (ve tarihî) kahramanlar, öte yanda ise, boş inançların, ön yargıların, eleştirisiz düşüncelerin tutsağı dar ufuklu küçük taşra insanları yer alır. Çeşitli bölümlerde Abdera’nın felsefesi, devlet yönetimi, hukuk sistemi ve mahkemeleri, tiyatrosu ve sanat hayatı, akademisi ve bilim dünyası konularında bilgi edinen okuyucu, (Haldun Taner’in aynı adlı ünlü oyununa da esin kaynağı olan) “Eşeğin Gölgesi Davası” bölümünde, dünya mizah tarihinde eşi bulunmayan bir hukuk parodisinin doyumsuz zevkini tadar.
Abderalılar’ı okuyup bitiren herkes, yazarın belirttiği gibi, aslında yok olmamış bir soy olan Abderalıların günümüzdeki torunlarını ve çevresindeki Abderalıları “onları görür görmez veya duyar duymaz hemen fark edip anlayacaktır”.