Kırımlı Önderler

Gaspıralı, Çarlık Rusya’sının bütün engellemelerine rağmen ömrünü milletinin eğitimine ve modernleşmesine adamıştır. Sadece Kırım Türkleri arasında değil Rusya Türklerinin bulunduğu her yerde açılan usul-i cedit okullarıyla birlikte okur-yazarlığın artmasında en önemli paya sahiptir. Onun açtığı modern okullar değişen dünyaya ayak uydurmuş, geleneksel İslami eğitimin yanında ana dilde eğitimi ve modern bilimleri de okutarak okulları çağın gerektirdiği bir şekilde donatmıştır.  Gaspıralı, Kırım’ın ötesine geçmiş bir fikir adamıdır. Bugün Kırım Türklerinin kimliklerinin korunmasında Gaspıralı’nın önemli bir rolü ve yeri vardır. Gaspıralı’nın ölümünden sonra onu takip eden aydınlar onun düşüncelerinin de takipçileri olmuşlar; dinî ve millî kimliklerini korumak için çaba sarf etmişlerdir. İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarında 18 Mayıs 1944’te Kırım Türklerinin Ruslar tarafından sürgün edilmesi, vatanlarından sökülüp atılmaya çalışılması dahi bu kimliği yok edememiştir.