Lugat-ı Temsiliye Deyimlerin Anlamı

Türkçenin can damarı, Anadolu insanının bitmek tükenmek bilmeyen hikmet ve mizah dolu dil hazinesi, nihayet gerçek sahiplerinin ağzından kayıt altına alınıyor…

Yirmi beş yıldan fazla süren titiz bir saha çalışmasının ürünü olan bu eser, sözlü kültürümüzün belki de en renkli, en diri yanını oluşturan deyimlerimizi, onları doğuran hikâyeler, fıkralar ve günlük hayattan kesitler eşliğinde sunuyor. Yazar, memleketi Sakarya’dan Balıkesir’e, Konya’dan Diyarbakır’a, Ağrı’dan Kıbrıs’a uzanan geniş bir coğrafyada, kamu görevi ve şahsi seyahatleri sırasında halkın dilinde yaşayan deyimleri, onlara yüklenen anlamları ve doğaçlama anlatılan hikâyeleri bizzat derledi.

Bu kitap, sadece bir “deyimler sözlüğü” değil; aynı zamanda bir kültür antropolojisi çalışması niteliği taşıyor. Yazılı kaynaklarda sıkça tekrarlanan açıklamaların ötesine geçerek, deyimlerin halk arasında nasıl yaşadığını, hangi olaylarla, kimlerle özdeşleştirildiğini kayda geçiriyor. Hammer, Lamartine gibi Batılı tarihçilerin gözlemlerinden, milli tarihçilerimizin eserlerine uzanan bir perspektifle, deyimlerin evrensel ve yerel boyutlarını harmanlıyor.

Eserde, anlatımın sadeliği ve bütünlüğü korunurken, okura samimi ve sıcak bir üslup sunmak adına, kaynak kişilere saygı niteliğinde özel bir anlatım tekniği benimsenmiştir. Bu nedenle, devrik cümleler ve doğal akışa sadık kalınan bazı ifadeler, çalışmanın “yaşayan bir belge” olma özelliğini pekiştiriyor.

“Önsöz”de belirtildiği gibi, bu çalışma bir “lâyiha” ruhuyla, yani bir tasarı ve emek ürünü olarak hazırlandı. Dostların, akademisyenlerin ve konuya gönül verenlerin katkılarıyla şekillendi. Ortaya çıkan, sadece bir kitap değil; Anadolu’nun ortak hafızasına, nüktesine ve engin hoşgörüsüne açılan bir pencere…

Deyimlerle ilgili bildiklerinizi unutun. Çünkü bu kitap, dilimizin perde arkasındaki hikâyeleri, bizzat onları yaşatanların dilinden anlatıyor.