Nüfus Mübadelesi

Osmanlı devleti, Balkan Savaşları sonrasında Avrupa’daki topraklarının neredeyse tamamına yakınını kaybederek çekilirken, geride sayıları yüzbinlerle ifade edilen bir insan kitlesini bırakmak durumunda kalmıştı. Söz konusu yüzbinlerse, Osmanlı tebaasıyken bir anda bambaşka bir devletin, hem de azınlık statüsündeki vatandaşları oluvermiş Müslümanlardı. Yaklaşık on yıl kadar sürdürülebilen bu sorunlu durum, hem azınlık konumundaki Müslümanların içinde bulundukları olumsuz şartlar, hem de homojen bir milli devlet kurma çabasındaki Yunanistan ile Türkiye’nin bu sorunu kendi lehlerine halletmek adına arayışlara girmeleriyel çözüme kavuşturulmuştu. Bulunan çözüm de, o güne kadar dünyada pek eşi benzeri görülmemiş bir uygulama olmuştu: Karşılıklı Ortodoks Rumlar ile Müslümanların değişimi, yani nüfus mübadelesi. Bu bağlamda Anadolu’dan Yunanistan’a gidenler gibi, Yunanistan’ın değişik pek çok yöresinden de mübadil adı verilen yüzbinlerce insan Türkiye’ye gelmişti. Bugüne kadar bölük pörçük anlatılan anılardan öteye, mübadillerin hayat hikayeleri pek de mercek altına alınmadı. İşte bu kitap, mübadillerin Balkan Savaşı’nın sebep olduğu yıkımla başlayan hikayelerini, mübadelerin öncesi, mübadele süreci ve hepsinden önemlisi Türkiye’ye geldikten sonraki bölümde yaşananlarla birlikte ele alıyor tarihin yeniden yazıldığı bir sürecin bizzat öznesi olmuş insanların hikayesini anlatıyor. Yani Lozan mübadillerinin hikayesini.