Osmanlı İmparatorluğu'nda Duygular

Erken modern Osmanlı toplumundaki siyasal, toplumsal ve ailevi bağları mercek altına alan Osmanlı Toplumunda Duygular, hem duygular tarihine hem de Osmanlı İmparatorluğu çalışmalarına yerinde bir katkı sunuyor. Siyasal söylemdeki sevgi (mahabbet) ve merhametten, topluluk ilişkilerindeki şükrana ve ev içindeki şefkate uzanan bir yelpazeyi kapsayan kitap, duyguların hem mikro hem de makro düzlemlerindeki rolünü ele alıyor. 
Nasihatnameler, fermanlar ve şer’iyye sicilleri gibi birincil Osmanlı kaynaklarına dayanan çalışma, kimin ne şekilde korunma göreceğini belirleyen tartışmalı “koruma” (sıyânet) kavramının kültüre özgü ve tarihsel koşullara bağlı olduğunu; Osmanlı İmparatorluğu ile bizzat toplumun “farklılık siyaseti”ni nasıl hayata geçirdiğine dair tüm tartışmaların merkezinde bu kavramın yer aldığını öne sürüyor. Erken modern dönemde koruma ve korunmanın ne hissettirdiğini, Osmanlı tebaasının eşitsiz güç ve iktidar ilişkilerini nasıl kavramsallaştırdığını inceleyen kitabın temel savını, bu dönemde “koruma” kavramına anlamını veren unsurun duygular olduğu düşüncesi oluşturuyor. Kitap ayrıca “koruma/korunma”nın on dokuzuncu yüzyılda geçirdiği anlam değişiminin izini sürüyor ve modernleşme sürecinde duyguların toplumsal, siyasal ve ailevi ilişkiler içinde nasıl dönüştüğünü veya nasıl yitip gittiğini de araştırıyor. 

Duygular tarihinin şimdiye dek ihmal ettiği bir kültürü görünür kılan Osmanlı İmparatorluğu’nda Duygular, bu alanı küresel bir perspektifte genişletmeyi ve erken modern dönemde Osmanlı toplumunu daha derinlemesine ele almayı amaçlıyor. 

Nil Tekgül, Bilkent Üniversitesi Tarih Bölümü’nde öğretim üyesidir.