Türk Aydınlar Sosyolojisi

Aydınlar, yazarları, sanatçıları, bilim adamlarını, düşünürleri, din düşünürlerini, toplum kuramcılarını, siyasal yorumcuları içine alır. Aydınlar hemen her toplumda vardır. Okuryazar olmayan toplumlarda büyücü ve rahip, ozan ve minstrel, soykütükçüler (genealogist) vb. olarak; okuryazar toplumlarda da filozof, ozan, oyun yazarı (dramatist), memur ya da hukukçu olarak. Her ülkede ‘aydınlar’ ülke genelinde sorunlarla doludur. Uzun bir tarihsel geçmişe sahip ülkemizde de aydınlar ve sosyolojisi, varlığını sürdürmüş ve sürdürmektedir. Kuşkusuz aydınların varlığı, o ülkenin gelişmişlik düzeyine göre önem kazanır. Bu bağlamda kimilerinde sorunlarla dolu, kimilerinde, günceldir. Ülke sürekli değişiyorsa aydın sorunları da sürekli artmaktadır. Özellikle aydınların eğitimi sürekli olarak değişiklik gösterir. Demokrasinin iyi işleyişi, aydınların da etkisini güçlendirir. Bu çalışmada önce, aydınların sosyolojik yönlerine denilmiştir. Bu bağlamda, kavram olarak aydınlar, sosyolojik kuramlarda aydınlar, ülkelerin gelişmişlik derecesi ve aydınlar, aydınların tarihsel gelişimi, aydınların tipolojisi, aydın-toplum ilişkisi, aydınların işlevleri üzerinde durulmuştur.
Daha sonra, kavramın Türkiye'deki görünümü üzerine ağırlık verilmiştir. Bu çerçevede ise, Türkiye'de aydınlar, ülkemizde aydın-toplum ilişkileri, kültür ikilemi içindeki Türk aydını, İslâmcı aydın gibi konular ele alınmıştır.
Aydın olgusu, bir yönüyle, ‘bilgi sosyolojisi’nin, diğer yönüyle de aydın sosyolojisinin konusu olmaktadır. Ayrıca eğitim sosyolojisi, kamu yönetimi (önderlik, halkla ilişkiler vs.) gibi alanların da konusu olmaktadır. Yani, geniş kapsamlı, çok yönlü bir konudur. O nedenle her bilim dalı açısından ele alınan yönüyle farklı özellikler taşımaktadır. Bu nedenle, bir tek yapıt içinde her yönüyle ele alınması zordur.